Płukany, siany, kopany, pospółka — słownik dla zamawiającego
Przy pierwszym zamówieniu kruszywa najtrudniejsze jest nie liczenie, tylko nazewnictwo. Cztery słowa, które padają w każdej rozmowie, i konkretnie co za nimi stoi.
Kopany
Materiał wybrany ze złoża i sprzedawany bez dalszej obróbki. Ma wszystko, co miał w ziemi: różne wielkości ziaren, glinę, pył, czasem korzenie. Najtańszy, bo nikt przy nim nic nie robił.
Do czego: zasypki, wyrównanie terenu, podniesienie działki, roboty ziemne, gdzie liczy się sama masa.
Siany
Materiał przepuszczony przez sito. Sito rozdziela ziarna według wielkości — i tyle. Nie usuwa gliny ani pyłu, bo one przechodzą przez oczka razem z drobnym ziarnem.
To jest najczęstsze nieporozumienie przy zamawianiu: „siany" brzmi jak „czysty", a znaczy tylko „o określonej wielkości ziarna".
Do czego: podsypki, zasypki, obsypki, gdzie uziarnienie ma znaczenie, a czystość nie.
Płukany
Materiał przepuszczony przez instalację wodną. Woda pod ciśnieniem zmywa z ziaren pył, glinę i części ilaste. Zostaje czyste ziarno.
Do czego: wszystko, przez co przepływa woda (drenaże, studnie chłonne, warstwy filtracyjne) i wszystko, co wchodzi w mieszankę z cementem (beton, zaprawa, tynk, wylewka).
Pospółka
Naturalna mieszanka piasku i żwiru, u nas w uziarnieniu 0–32 mm. Drobne ziarno wypełnia przestrzenie między grubym, dzięki czemu pospółka zagęszcza się najlepiej z całej oferty.
Do czego: zasypki fundamentów, podbudowy pod drogi i place, niwelacja terenu, podniesienie poziomu działki.
Tabela: co do czego
| Robota | Materiał |
|---|---|
| Wylewka, jastrych, miksokret | piasek płukany 0/2 |
| Zaprawa murarska, tynk | piasek płukany 0/2 |
| Beton mieszany na budowie | piasek płukany 0/2 + żwir 2/8 lub 8/16 |
| Podsypka pod kostkę brukową | piasek płukany 0/2 |
| Drenaż opaskowy | żwir płukany 8/16 |
| Drenaż głęboki, studnia chłonna | żwir płukany 16/32 |
| Opaska wokół domu | żwir płukany 16/32 |
| Obsypka rur i kabli | piasek płukany 0/2 |
| Zasypka fundamentów | pospółka |
| Podbudowa, wjazd, niwelacja | pospółka |
Gdzie nie ma sensu dopłacać
Płukane kosztuje więcej, bo przechodzi przez dodatkowy proces. Ale na zasypce i podbudowie nie zobaczysz z tego nic: tam liczy się zagęszczalność, a nie czystość, i pospółka wypada lepiej pod obydwoma względami.
Uczciwa granica jest jedna: woda albo cement to materiał płukany, sama masa to pospółka.
Trzy pytania, które warto zadać przy zamówieniu
- Czy to jest płukane, czy siane? To nie to samo, a bywa używane zamiennie.
- Jakie dokładnie uziarnienie? „Piasek" to nie parametr. 0/2 to parametr.
- Cena to loco żwirownia czy z dowozem? Przy kilkunastu tonach transport potrafi być istotną częścią rachunku, więc porównuj kwoty liczone tak samo.
Nie wiesz, co zamówić do swojej roboty? Zadzwoń i opisz, co robisz — dobierzemy materiał i przeliczymy tonaż. Jeśli wystarczy tańszy, powiemy to wprost.